Taberski Roman (1927–1999), matematyk, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Ur. 16 II w Czuryłowie (pow. brasławski), był synem Stanisława (1898–1965), uczestnika powstania wielkopolskiego, podoficera 56. pp w Poznaniu, od r. 1925 dowódcy strażnic Korpusu Ochrony Pogranicza nad Dźwiną (Słobódka, Czuryłowo, Uźmiony, Dzisna), podczas drugiej wojny światowej więźnia sowieckiego w Griazowcu, potem żołnierza armii gen. Władysława Andersa, po wojnie pisarza w Państw. Przedsiębiorstwie Budowlanym w Poznaniu, oraz Ludwiki z domu Szufla (1896–1973). Miał siostrę Bronisławę, zamężną Szymankiewicz (1922–2006), nauczycielkę w Poznaniu.
Po ukończeniu w r. 1939 szkoły powszechnej w Dzisnej T. rozpoczął naukę w tamtejszym Gimnazjum im. ks. Grzegorza Piramowicza. Pod okupacją sowiecką został w kwietniu 1940 deportowany z matką i siostrą do Kazachstanu, do kołchozu Kiedej-Tałap w obwodzie pawłodarskim, a pod koniec r. 1940 do Semijarska w tymże obwodzie, gdzie kontynuował naukę w rosyjskiej, niepełnej szkole średniej. Po przeniesieniu się w r. 1943 do Semipałatyńska uczęszczał do dziesięcioletniej Polskiej Szkoły Średniej i tam zdał w r. 1946 maturę. T.r. z matką i siostrą wrócił do Polski.
Od r. 1946 studiował T. matematykę na Wydz. Matematyczno-Przyrodniczym Uniw. Pozn. (od r. 1955 UAM). Już podczas studiów Władysław Orlicz zatrudnił go 1 XI 1949 w Zakł. Matematyki jako zastępcę asystenta, a następnie młodszego asystenta. Po otrzymaniu 8 I 1952 dyplomu z filozofii w zakresie matematyki został T. asystentem, a w r. 1954 starszym asystentem. Z Witoldem Kloneckim opublikował skrypt Geometria z trygonometrią (P. 1956 z. 2, P. 1957 z. 3). Na Wydz. Matematyki, Fizyki i Chemii uzyskał 13 VI 1959 stopień doktora nauk matematycznych na podstawie dysertacji Aproksymacja całkami osobliwymi funkcji lipschitzowskich i zagadnienia pokrewne, napisanej pod kierunkiem Orlicza. Dn. 24 VI 1966 habilitował się na podstawie rozprawy Własności szeregów Fouriera–Bessela i 30 XII t.r. otrzymał stanowisko docenta w kierowanej przez Orlicza Katedrze Matematyki I. Po reorganizacji uczelni (likwidacja katedr i powołanie instytutów) objął w r. 1969 kierownictwo Zakł. Rachunku Prawdopodobieństwa w Inst. Matematyki. Równocześnie był kierownikiem zaocznych i wieczorowych studiów matematyki (1969–78) oraz Studium Doktoranckiego Matematyki (1973–8). Od powstania w r. 1972 czasopisma UAM „Functiones et Approximatio”, wchodził w skład jego komitetu redakcyjnego. Dn. 4 IV 1974 otrzymał tytuł profesora nadzwycz. W l. 1977–9 był delegatem Rady Wydz. Matematyki i Fizyki do senatu uczelni. Od początku swojej działalności naukowej należał do Polskiego Tow. Matematycznego.
Zainteresowania naukowe T-ego koncentrowały się na analizie matematycznej. Uznając się za kontynuatora Józefa Marcinkiewicza, przejął po nim metodę naukową polegającą na odstąpieniu od dotychczasowego tworzenia drabiny pojęć i operowania nimi na coraz wyższym stopniu abstrakcji oraz wprowadzeniu do tradycyjnych problemów matematyki nowoczesnych technik analitycznych. Początkowo zajmował się metodami sumowalności szeregów liczbowych i związków między nimi oraz badaniem całek osobliwych (m.in. O zbieżności całek osobliwych w punktach Lebesgue’a-Orlicza pewnych funkcji, „Roczniki Pol. Tow. Mat.”, S. I, Prace Mat. 1961 nr 5). Na przełomie l. sześćdziesiątych i siedemdziesiątych podjął problematykę zbieżności i limesowalności trygonometrycznych wielomianów interpolacyjnych (m.in. O mocnej limesowalności pewnych wielomianów trygonometrycznych i O mocnej sumowalności Abela-Poissona, oba w: „Fasciculi Mathematici” 1970 nr 5). Potem wiele prac poświęcił aproksymacji trygonometrycznej, m.in. Trigonometric approximation in the norm and seminorms („Studia Mathematica” T. 80: 1984) i aproksymacji eksponencjalnej, m.in. Exponential approximation on the real line („Approximation and Function Spaces”, W. 1989). W r. 1979 opublikował podręcznik Aproksymacja funkcji wielomianami trygonometrycznymi (P.).
W r. 1980 odszedł T. z Zakł. Rachunku Prawdopodobieństwa i objął kierownictwo Zakł. Teorii Aproksymacji w Inst. Matematyki (od r. 1993 w ramach Wydz. Matematyki i Informatyki). Dn. 30 III 1984 został mianowany profesorem zwycz. W l. 1989–90 był ponownie delegatem Rady Wydz. Matematyki i Fizyki do senatu uczelni, a w l. 1992–7 powtórnie kierował Studium Doktoranckim Matematyki. W r. 1997 przeszedł na emeryturę, ale nadal pracował (na pół etatu) i do końca życia publikował. Do ostatnich jego prac należały m.in. On integral means of the Marcinkiewicz type („Annales Societatis Mathematicae Polonae”, S. 1, Commentationes Mathematicae Vol. 39: 1999) i On the λ-means of some trigonometric series („Approximations Theory and Its Applications” Vol. 15: 1999). Ogółem ogłosił ponad sto artykułów, głównie w języku angielskim. Był uznanym autorytetem z teorii szeregów Fouriera oraz aproksymacji funkcji zmiennych rzeczywistych; pod jego kierunkiem wykonano ok. 350 prac magisterskich i był promotorem dziewięciu rozpraw doktorskich. Przez Polskie Tow. Matematyczne został wyróżniony Nagrodą Naukową im. Stanisława Zaremby (1971) oraz czterokrotnie otrzymał nagrody resortowe za działalność naukową (1967, 1976, 1980, 1988). Zmarł 8 IX 1999 w Poznaniu, został pochowany 16 IX w Alei Zasłużonych na cmentarzu Junikowskim. Był odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi (1974), Krzyżem Kawalerskim (1976) i Krzyżem Oficerskim (1998) Orderu Odrodzenia Polski, Medalem KEN (1981) i Odznaką Honorową M. Poznania (1987).
Żoną T-ego była od 18 IX 1974 Paulina z domu Pych (ur. 1937), matematyk, profesor UAM. Małżeństwo było bezdzietne.
Katalog rozpraw doktorskich i habilitacyjnych 1959–1961, W. 1962 s. 162; toż 1966, W.–P. 1967 s. 162–3; Matematycy polscy. Informator Polskiego Towarzystwa Matematycznego, W. 1993; – Kronika Uniwersytetu Poznańskiego za lata akademickie 1945–1954/55, P. 1958; Musielak J., Pych-Taberska P., Roman Taberski (1927–1999), „Roczniki Pol. Tow. Mat.”, S. II, Wiad. Mat. 2002 nr 38 s. 197–208 (bibliogr. prac, fot.); Nauka w Wielkopolsce. Przeszłość i teraźniejszość. Studia i materiały, Red. G. Labuda, P. 1973; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1999: „Głos Wpol.” nr z 14 IX, 30–31 X/1 XI, „Wil. Rozmaitości” nr 6 (56) s. 13 (E. Zabiełło, fot.); – Arch. UAM: sygn. AUAM 911/491 (teczka personalna).
Stanisław Tadeusz Sroka